Łucja przyjechała po czterdziestu minutach.
Eryk zobaczył jej samochód przez okno baru, ale nie ruszył od razu do drzwi.
Matka siedziała przez chwilę za kierownicą, z rękami opartymi na kierownicy, jakby nie miała już siły wykonać następnego ruchu.
W końcu wysiadła i weszła do środka.
Zofia podniosła głowę, zanim Eryk zdążył cokolwiek powiedzieć.
Przyjrzała się kobiecie stojącej przy wejściu, jej zmęczonym oczom, ciemnym włosom z pasmami siwizny i charakterystycznemu sposobowi zaciskania ust.
Nie rozpoznała dziewiętnastoletniej dziewczyny z pamięci.
Rozpoznała coś trudniejszego: spojrzenie, które wracało do niej w snach, choć latami nie umiała już wyobrazić sobie dorosłej twarzy córki.
— Łuciu? — szepnęła.
Łucja stanęła kilka kroków od stolika.
— Proszę nie mówić do mnie tak, jakby nic się nie stało.
Zofia nie wyciągnęła rąk.
Nie wstała nawet z krzesła, choć wyraźnie chciała.
Eryk przysunął matce wolne miejsce, ale Łucja pozostała na stojąco.
Wyjęła spod kurtki naszyjnik i uniosła mały srebrny owal.
Zofia otworzyła dłoń, pokazując bliźniaczy wisiorek z różą.
— Kupiłam je z pierwszej wypłaty — powiedziała Łucja.
— W sklepie jubilerskim obok rynku.
Miałyśmy nosić je, dopóki będziemy pamiętać o sobie.
— Ja nigdy nie przestałam pamiętać — odpowiedziała Zofia.
— A jednak przez dwadzieścia siedem lat nie przyszłaś do mnie.
Zofia opuściła głowę.
— Myślałam, że mój wnuk nie żyje.
Twój ojciec powiedział mi to kilka dni po porodzie.
Potem twierdził, że wyjechałaś i nie życzysz sobie kontaktu.
Łucja spojrzała na Eryka, jakby potrzebowała potwierdzenia, że rzeczywiście usłyszała te słowa.
Powoli usiadła.
Z torby wyjęła złożoną kartkę, włożoną do przezroczystej koszulki.
Papier miał pożółkłe krawędzie.
— Jan dał mi to na schodach szpitala — powiedziała.
— Byłam jeszcze obolała po porodzie.
Powiedział, że jesteś wściekła i nie chcesz mnie znać.
Rozłożyła kartkę, ale nie podała jej od razu Zofii.
Czytała na głos krótko i bezbarwnie, jak ktoś, kto zbyt długo powtarzał w myślach te same zdania.
Było tam napisane, że córka przyniosła rodzinie wstyd, a dziecko nie powinno nosić nazwiska Wysockich.
Pod tekstem widniało imię Zofii.
— Nigdy tego nie napisałam — powiedziała starsza kobieta.
— Nie potrafiłabym tak mówić do ciebie.
— To dlaczego podpis wygląda jak twój?
Zofia pochyliła się nad kartką.
Przyznała, że litery przypominają jej pismo.
Jan przez lata wypełniał w domu formularze i znał sposób, w jaki podpisywała swoje imię.
Nie mogła jednak stwierdzić, kto sporządził dokument.
Eryk zaproponował, żeby nie rozstrzygali tego przy barowym stoliku.
Wystarczyło na razie, że obie kobiety pamiętały zupełnie inne wydarzenia.
Łucja nie płakała.
Jej spokój był niemal bolesny.
— Przez lata tłumaczyłam Erykowi, że nie ma babci, do której można pojechać — powiedziała.
— Nie wiedziałam nawet, że mieszkasz blisko.
— Szukałam cię pod dawnymi adresami — odpowiedziała Zofia.
— Wysyłałam listy, ale wracały.
Jan mówił, że nie masz już w Polsce domu.
Eryk słuchał, pamiętając własne dzieciństwo.
Każde szkolne przedstawienie, na które przychodzili rodzice innych dzieci i ich dziadkowie.
Każdy grudniowy wieczór, gdy Łucja wracała z pracy zmęczona, a mimo to wieszała ozdoby na choince, żeby brak jednej osoby nie stał się jeszcze bardziej widoczny.
Rozumiał teraz, że matka nie ukrywała przed nim szczęśliwej przeszłości.
Chroniła go przed odrzuceniem, w które sama uwierzyła.
— Nie wiem, czy mogę ci wybaczyć te wszystkie lata — powiedziała Łucja do Zofii.
— Nie proszę cię o to dzisiaj.
Chcę tylko, żebyś wiedziała, że nie wyrzekłam się twojego dziecka.
Siedzieli jeszcze przez chwilę, nie mając pomysłu na następne zdanie.
Zofia wyjęła z torebki mały notes o miękkiej okładce.
Na jednej z pierwszych stron, pomiędzy numerami telefonów do lekarza i sklepu, widniały cztery daty sprzed wielu lat.
Przy każdej dopisano adres, na który próbowała wysłać list do córki.
Dwie ostatnie pozycje były skreślone słowem „wrócił”.
Łucja przyglądała się kartce tak uważnie, jak wcześniej własnemu rzekomemu listowi od matki.
— Ten pierwszy adres był poprawny — powiedziała.
— Mieszkałam tam prawie rok po urodzeniu Eryka.
Nie pamiętam żadnej przesyłki od ciebie.
Zofia nie umiała wyjaśnić, dlaczego nic nie dotarło.
Przyznała jednak, że wszystkie koperty oddawała Janowi, bo to on chodził na pocztę.
Łucja nie nazwała tego dowodem, ale poprosiła, aby matka zachowała notes.
Był to pierwszy raz, kiedy zamiast spierać się o wspomnienie, obie zaczęły sprawdzać ten sam szczegół.
Wtedy Zofia przypomniała sobie o mieszkaniu.
Jej spojrzenie powędrowało ku balkonikowi.
— Dzisiaj miał przyjść właściciel.
Miałam pokazać mu, że mam rodzinę.
Łucja natychmiast wyprostowała plecy.
— Kto chce cię wyrzucić?
Eryk pokazał jej kartkę z żądaniem opuszczenia lokalu.
Matka pracowała kiedyś przez kilka miesięcy przy porządkowaniu dokumentacji w spółdzielni mieszkaniowej, ale i ona nie zamierzała interpretować przepisów na podstawie jednej strony.
Ustalili, że obejrzą umowę, potwierdzenia wpłat i wszelkie pisma właściciela.
Łucja zaproponowała, żeby pojechali jej samochodem.
Eryk zostawił motocykl na parkingu, po uzgodnieniu z właścicielem baru, że odbierze go wieczorem.
Po drodze Zofia siedziała z tyłu, a Eryk obok kierowcy.
Nikt nie udawał, że są zwyczajną rodziną wracającą z obiadu.
Łucja pytała o numer budynku, schody i klucze, jakby tylko te konkretne szczegóły pomagały jej utrzymać spokój.
Zofia odpowiadała starannie.
Kiedy samochód zatrzymał się przed starą kamienicą w Lipnie, wyjęła z torebki pęk kluczy tak ciężki, że zadźwięczały jej w palcach.
Na drzwiach wejściowych wisiała kartka z napisem „LOKALE DO OPRÓŻNIENIA”.
Zofia przeprosiła za odpadającą farbę na klatce schodowej, choć nie była jej właścicielką.
W mieszkaniu pachniało suszonym majerankiem i mydłem.
Na komodzie stała filiżanka z wyszczerbionym uchem, a obok niej szklany słoik z rachunkami.
Każdy miesiąc był oznaczony osobną karteczką.
Łucja przekładała pokwitowania bez słowa.
Nagle zatrzymała się przy starej fotografii na półce.
Przedstawiała ją jako nastolatkę, siedzącą obok matki na ławce przed domem przy Ogrodowej.
Z tyłu zdjęcia ktoś napisał: „Nie zapomnij, że jesteś u siebie”.
— To twoje pismo? — zapytała.
— Tak.
Zrobiłam tę fotografię na twoje siedemnaste urodziny.
Łucja odłożyła zdjęcie, jakby bała się je uszkodzić.
Wtedy usłyszeli kroki na klatce.
Mężczyzna w eleganckiej kurtce zajrzał przez uchylone drzwi i nie czekając na zaproszenie, wszedł do przedpokoju.
— Pani Zofio, mam nadzieję, że rzeczy są już spakowane — oznajmił.
Eryk stanął obok babci, ale nie przed nią.
Zofia powinna móc mówić we własnym imieniu.
— Nie wyprowadzam się dziś — powiedziała cicho.
Mężczyzna spojrzał na Łucję, potem na Eryka.
— A państwo to kto?
— Rodzina — odpowiedziała Łucja.
— I będziemy chcieli zobaczyć wszystkie dokumenty dotyczące tego żądania.
Brzeziński uśmiechnął się chłodno.
— W takim razie jutro porozmawiamy zupełnie inaczej.
Eryk zobaczył, że właściciel wyciąga z teczki nowe pismo, na którym widniało już nazwisko kancelarii.
Co naprawdę zawierał dokument Brzezińskiego i czy Zofia miała prawo pozostać w swoim domu? Dowiedz się w Części 4.
