Eryk przez chwilę nie potrafił oderwać wzroku od starszej kobiety.
Nie słyszał w jej głosie próby oszustwa ani pragnienia, by wzbudzić litość.
Słyszał rozpacz kogoś, kto wypowiedział na głos zdanie powtarzane w samotności przez całe życie.
— Kto pani to powiedział? — zapytał wreszcie.
Kobieta mocniej wsparła się na balkoniku.
— Mój mąż, Jan.
Powiedział, że dziecko nie przeżyło.
Łucja miała dziewiętnaście lat, kiedy urodziła synka.
Nie pozwolono mi wtedy do niej pojechać.
Eryk przysunął krzesło, lecz kobieta nie chciała siadać, dopóki nie dowiedziała się, czy mówi prawdę.
Przyprowadził ją więc do stolika i poprosił kelnerkę o herbatę oraz szklankę wody.
Dopiero kiedy usiadła, przedstawiła się jako Zofia Wysocka.
Miała siedemdziesiąt sześć lat i mieszkała w Lipnie, niedaleko miejsca, w którym zatrzymał się na obiad.
— Moja mama też pochodzi z Lipna — powiedział Eryk.
— Wyprowadziła się, zanim się urodziłem.
Zofia przymknęła oczy.
— Wtedy jeszcze tam mieszkaliśmy.
W domu przy ulicy Ogrodowej.
Jan nie zgadzał się na jej związek z Tomaszem Mazurem.
Uważał, że chłopak bez majątku zniszczy jej przyszłość.
Eryk znał nazwisko ojca i tę część historii.
Tomasz, mechanik samochodowy, umarł dziewięć lat wcześniej po krótkiej chorobie.
Matka mówiła mu, że oboje musieli wcześnie nauczyć się samodzielności.
Nigdy jednak nie opowiadała, dlaczego nie odwiedzają jej rodziców.
Kiedy pytał o babcię, odpowiadała tylko, że nie każdy człowiek umie zostać przy rodzinie, nawet jeśli powinien.
— Pani mąż wiedział, że dziecko żyje? — zapytał Eryk.
— Nie wiem.
Wiem tylko, co powiedział mnie.
Później twierdził, że Łucja nie chce ze mną rozmawiać.
Że wyjechała i kazała nas zostawić w spokoju.
Zofia oparła drżącą dłoń na blacie.
Wyglądała, jakby odtwarzała rozmowy, które przez lata próbowała zagłuszyć.
Wysłała kilka listów na dawny adres córki.
Wszystkie wróciły.
Jan zajmował się korespondencją, tłumacząc, że Zofia zbyt ciężko znosi kolejne rozczarowania.
Gdy wreszcie chciała szukać Łucji sama, dowiedziała się od niego, że córka podobno przeniosła się za granicę.
— Uwierzyłam mu — powiedziała cicho.
— To jest coś, czego najbardziej się wstydzę.
Eryk chciał ją pocieszyć, ale nie znał jeszcze całej prawdy.
Nie zamierzał wydawać wyroków ani obiecywać pojednania w imieniu matki.
Wyjął telefon, odnalazł jej numer i przez moment wpatrywał się w ekran.
— Zadzwonię do Łucji — powiedział.
— Najpierw zapytam, czy zechce z panią porozmawiać.
Zofia zesztywniała.
— Teraz?
Tak po prostu?
— Nie musi pani niczego udowadniać.
Ja też jeszcze nie wiem, co się wydarzyło.
Ale mama ma prawo usłyszeć, kogo spotkałem.
Odszedł kilka kroków, pod okno.
Łucja odebrała po trzecim sygnale.
Była w domu we Włocławku, po nocnej zmianie w piekarni, i z początku zirytowała się jego niespodziewanym telefonem.
— Eryk, stało się coś na drodze?
— Nic mi nie jest.
Mamo, potrzebuję, żebyś mnie uważnie wysłuchała.
Spotkałem starszą kobietę, która twierdzi, że jest twoją matką.
Po drugiej stronie zapadła cisza.
— Jak się nazywa? — zapytała Łucja.
— Zofia Wysocka.
Eryk usłyszał krótkie, urwane westchnienie.
— Skąd ją znasz?
— Nie znałem jej jeszcze pół godziny temu.
Poprosiła mnie o pomoc w sprawie mieszkania.
Pokazała mi srebrny wisiorek z różą.
Mówi, że kupiłaś kiedyś dwa takie same.
— Nie dotykaj jej rzeczy — powiedziała nagle Łucja.
Jej głos stał się twardy.
— I nie obiecuj tej kobiecie niczego ode mnie.
— Niczego nie obiecałem.
Chcę tylko zrozumieć.
Ona mówi, że dziadek powiedział jej, iż umarłem po urodzeniu.
Łucja długo nie odpowiadała.
Eryk słyszał jedynie szum odległego ruchu ulicznego i ciche stukanie filiżanki w barze.
— A mnie powiedział, że mama nie chce oglądać ani mnie, ani mojego dziecka — odezwała się w końcu.
— Przyniósł mi list.
Pamiętam każde słowo.
Eryk zacisnął powieki.
Nagle dwa sprzeczne wspomnienia zaczęły układać się w jedno możliwe wyjaśnienie.
Zapytał matkę, czy ma nadal ten list.
Odpowiedziała, że zachowała go na dnie pudełka po butach, razem z kilkoma zdjęciami Tomasza.
— Nie wiem, czy jestem gotowa ją zobaczyć — wyszeptała.
— Przez dwadzieścia siedem lat myślałam, że ona mnie odrzuciła.
— Rozumiem.
Nie będę cię naciskał.
Łucja rozłączyła się bez pożegnania.
Eryk przez chwilę zastanawiał się, czy powrót do stolika nie będzie dla Zofii okrutniejszy niż milczenie.
Mógłby powiedzieć, że potrzebuje czasu, i zostawić ją z domysłami.
Nie chciał jednak dokładać kolejnej tajemnicy do tych, które już rozdzieliły obie kobiety.
Zofia od razu rozpoznała jego minę.
— Nie chce ze mną rozmawiać?
— Jest przestraszona.
Ale pamięta panią.
I ma list, który podobno od pani dostała.
— Nigdy nie napisałam do niej listu, w którym bym ją odrzucała — odpowiedziała Zofia.
— Nigdy.
Kelnerka postawiła herbatę.
Zofia objęła kubek dłońmi, jakby potrzebowała czegoś ciepłego, żeby nadal siedzieć prosto.
Opowiedziała jeszcze, że Jan zmarł siedem lat temu.
Nie zostawił jej prawie nic, a stary dom dawno sprzedano na spłatę długów.
Od ponad dwudziestu lat wynajmowała niewielkie mieszkanie na parterze kamienicy.
Płaciła co miesiąc, oszczędzała na jedzeniu, nie skarżyła się nawet wtedy, gdy przeciekały okna.
— Dziewięć miesięcy temu budynek kupił pan Brzeziński — wyjaśniła.
— Teraz twierdzi, że muszę odejść, bo chce wszystko przebudować.
Przychodzi i powtarza, że nikt mi nie pomoże.
Pokazała Erykowi złożoną kartkę.
Było na niej żądanie opuszczenia lokalu do piątku, ale nie znalazł żadnego orzeczenia sądu.
Nie znał się na prawie i nie chciał udawać specjalisty.
Wiedział tylko, że nie powinien zachęcać starszej kobiety do rezygnacji z domu na podstawie czyjegoś krzyku.
— Pojedziemy tam — oznajmił.
— Najpierw obejrzymy dokumenty, a potem skonsultujemy je z kimś, kto się na tym zna.
Nie będę udawał pani wnuka przed urzędnikiem ani właścicielem.
Powiem, kim jestem, i poproszę, żeby uszanowano pani prawa.
Zofia uniosła wzrok.
— Czy mogę przynajmniej przez chwilę mieć nadzieję, że naprawdę nim jesteś?
— Nadziei nie musimy udawać — odpowiedział Eryk.
Eryk przypomniał sobie pytanie, które zadał matce jako dziesięciolatek po szkolnym Dniu Babci.
Dlaczego inne dzieci miały po dwie babcie, a on nie znał nawet imienia tej drugiej?
Łucja wtedy długo myła ten sam talerz, zanim odpowiedziała, że czasem ludzie gubią drogę do siebie.
Jako chłopiec uznał to za dziwne zdanie, a jako dorosły przestał o nie pytać.
Teraz pożałował tej wygodnej obojętności.
Nie mógł cofnąć dni, w których matka sama dźwigała swoje wspomnienia, ale mógł zapytać, zanim uzna jej milczenie za obojętność.
Spojrzał na Zofię.
Wciąż trzymała kubek, choć herbata zdążyła wystygnąć.
Nie przypominała osoby, która wymyśliła legendę dla przypadkowego motocyklisty.
Przypominała kogoś, kto nawet przy stole bał się zająć zbyt dużo miejsca.
Wtedy zawibrował jego telefon.
Łucja wysłała krótką wiadomość: „Jadę do tego baru. Nie mów jej jeszcze, że przyjadę”.
Eryk spojrzał na drzwi i zrozumiał, że za chwilę spotkają się dwie kobiety, które przez dwadzieścia siedem lat opłakiwały zupełnie różne straty.
Nie wiedział, czy matka wejdzie do środka, czy zawróci z parkingu.
Czy Łucja znajdzie odwagę, by stanąć przed Zofią, i co naprawdę napisano w tamtym liście? Poznaj dalszy ciąg w Części 3.
