Emilia nie ruszyła się w stronę drzwi.
Najpierw spojrzała na kierownika, pana Marka, który stał między nią a Tomaszem Wysockim.
Na jego twarzy dostrzegła pytanie, którego nie chciał zadać przy klientach: czy ma wezwać pomoc?
„Nie wyjdę z nikim sama” — powiedziała dostatecznie głośno, by usłyszeli ją wszyscy przy stole.
Tomasz cofnął rękę.
Przez chwilę poprawiał mankiet marynarki, jakby właśnie rozlano mu na nią wodę, a nie zakwestionowano całe dwadzieścia dwa lata rodzinnej historii.
„To jakieś nieporozumienie” — oznajmił.
„Moja żona nie czuje się dobrze.”
„Czuję się wystarczająco dobrze, żeby zostać” — odpowiedziała Małgorzata.
Marek zaproponował, że zaprowadzi wszystkich do małego pomieszczenia obok biura.
Emilia zgodziła się pod jednym warunkiem: mężczyzna z fotografią miał wejść przez główne drzwi, a kierownik pozostać z nimi.
Nie zamierzała znikać za restauracją w towarzystwie ludzi, których poznała kilka minut wcześniej.
Nieznajomy wszedł powoli.
Miał około sześćdziesięciu lat, siwe włosy i ciemny płaszcz z kołnierzem przetartym przy szyi.
Na widok Tomasza zatrzymał się tak nagle, że Marek musiał zamknąć drzwi za jego plecami.
„Pan Romanik” — powiedział Tomasz.
Nie było to pytanie.
„Pamięta mnie pan” — odparł mężczyzna.
„To więcej, niż się spodziewałem.”
Nazywał się Jan Romanik.
W roku pożaru pracował w szpitalu jako pomocnik techniczny i dorabiał, robiąc zdjęcia noworodkom za zgodą ich rodzin.
Fotografię trzymał w przezroczystej koszulce, razem z pożółkłym paskiem papieru.
Nie podawał jej Emilii, dopóki nie zapytała, czy może ją obejrzeć.
Na zdjęciu Małgorzata wyglądała znacznie młodziej.
Siedziała na łóżku szpitalnym, z zaczerwienionymi od zmęczenia oczami, i patrzyła na dziecko, jakby poza nimi nie istniał żaden świat.
Na odwrocie widniała data sprzed dwudziestu dwóch lat oraz kilka cyfr zapisanych długopisem.
„Dlaczego ma pan to zdjęcie?” — spytała Małgorzata.
„Odbitka nigdy nie trafiła do pani” — odpowiedział Jan.
„Wtedy oddałem rodzinie tylko jedną fotografię z całej kliszy.
Tę zachowałem, bo po pożarze szukano każdego ujęcia, które pomogłoby ustalić, gdzie przebywały dzieci.”
Tomasz otworzył usta, lecz Jan uniósł rękę.
„Dziś nie przyszedłem oskarżać nikogo bez dokumentów.
Przyszedłem powiedzieć, że trzy dni temu dostałem list.”
Wyjął niewielką kopertę bez podpisu na zewnętrznej stronie.
W środku było tylko zdanie napisane równymi literami: „Dziewczyna z medalionem pracuje przy ulicy Karmelickiej.
Jeśli ma pan jeszcze fotografię, niech pan przestanie milczeć”.
„Kto to wysłał?” — zapytała Emilia.
„Podejrzewam, ale nie wiem na pewno.
Ktoś znał moje dawne miejsce pracy i adres, pod którym mieszkam od czterdziestu lat.”
Jan przyznał, że to on przesłał Małgorzacie anonimową wiadomość z nazwą restauracji i godziną spotkania.
Chciał porozmawiać z nią bez udziału Tomasza.
Małgorzata przyznała, że pokazała zaproszenie mężowi, a on nalegał, by przyszli razem, i obiecał zająć się rezerwacją.
Kiedy zobaczył, że przyjechali razem, pozostał na zewnątrz, zastanawiając się, czy w ogóle wejść.
Małgorzata zacisnęła palce na brzegu krzesła.
„Powiedziałeś, że rezerwacja jest niespodzianką” — zwróciła się do męża.
„Bo nie chciałem, żebyś znów wracała do tej sprawy” — rzucił Tomasz.
„Nie zamienię naszego życia w polowanie na duchy.”
„To nie pańskie życie jest teraz przedmiotem rozmowy” — odezwała się Emilia.
Pierwszy raz od początku spotkania poczuła, że może postawić granicę bez tłumaczenia się ze swojego pochodzenia.
Nie była dowodem, który można było zabrać do domu.
Była człowiekiem i sama musiała zdecydować, komu pozwoli zbliżyć się do swojej przeszłości.
Wyjęła telefon i zadzwoniła do Haliny Domańskiej, kobiety, którą od dwudziestu lat nazywała mamą.
Halina odebrała po drugim sygnale.
„Mamo, jestem bezpieczna, ale wydarzyło się coś trudnego.
Możesz po mnie przyjechać?”
„Już jadę” — odpowiedziała Halina, nie zadając przez telefon ani jednego pytania.
Małgorzata usiadła naprzeciwko Emilii.
Nie wyciągała już ręki w stronę jej znamienia.
„Nie oczekuję, że mi uwierzysz” — powiedziała.
„Chcę tylko wiedzieć, czy wolno mi zostawić ci numer.”
Emilia skinęła głową.
Zrobiła zdjęcie obu medalionów, ale nie pozwoliła nikomu dotykać swojego.
Tomasz obserwował każdy jej ruch.
Gdy Jan wspomniał o szpitalnym rejestrze ewakuacji, twarz mężczyzny ponownie stężała.
„Ten rejestr spłonął” — stwierdził Tomasz.
Jan spojrzał na niego długo.
„Oryginał częściowo tak.
Ale ludzie przygotowywali także ręczne wykazy dzieci przewożonych do innych placówek.
Nie wszystkie kartki zniknęły.”
Po tych słowach Tomasz wyszedł na korytarz, by zadzwonić.
Drzwi nie domknęły się do końca.
Emilia usłyszała jedynie urwany szept, a potem nazwisko, którego nie znała.
„Zofio, obiecałaś mi, że to zostało zamknięte.”
Halina przyjechała po dwudziestu minutach.
Objęła Emilię, ale nie próbowała osłaniać jej przed Małgorzatą ani odpowiadać za nią.
Obejrzała fotografię i oba medaliony, a później poprosiła Jana, by zapisał, co dokładnie pamięta z nocy pożaru.
„Niech każdy mówi własnymi słowami” — powiedziała.
„Jutro można będzie ustalić, co z tego jest prawdą.”
Zanim wyszły, Marek zaproponował, że zabezpieczy nagranie z kamer z sali i wejścia.
Nie twierdził, że kamery zarejestrowały rozmowę; chciał zachować obraz tego, kto był obecny i kiedy przyjechał samochód Jana.
Emilia była mu wdzięczna za tę ostrożność.
Od dziecka nie lubiła, gdy inni dopowiadali jej historię na podstawie jednego szczegółu.
„Czy wcześniej próbowaliście odnaleźć moje dokumenty?” — zapytała Halinę przy stoliku, gdy Małgorzata poszła umyć twarz.
„Tak” — powiedziała Halina.
„Kiedy kończyłaś szesnaście lat, napisałyśmy do placówki, która prowadziła twoją sprawę.
Dostałyśmy odpowiedź, że nie ma danych pozwalających ustalić biologicznych rodziców.
Pokazałam ci ten list, pamiętasz?”
Emilia pamiętała nawet miejsce, w którym go czytała: domowy stół nakryty ceratą w drobne kwiaty.
Wtedy uznała, że zamknięto jedne drzwi i nie ma sensu walić w nie pięściami.
Dopiero teraz dotarło do niej, że brak danych nie był tym samym co dowód czyjejś śmierci.
Jan poprosił o kartkę i zapisał trzy daty: dzień narodzin, noc pożaru i dzień, w którym został zwolniony ze szpitala.
Ostatnia data przypadała tydzień po ewakuacji.
„Dlaczego pana zwolniono?” — spytała Emilia.
„Oficjalnie za nieuprawnione wynoszenie kopii dokumentów” — odpowiedział.
„A ja wyniosłem tylko spis sal, które trzeba było sprawdzić po zadymieniu.
Popełniłem błąd, nie domagając się wyjaśnienia, kiedy w jednym z wykazów zabrakło dziecka z numerem z twojej fotografii.”
„Ma pan ten wykaz?”
„Nie.
Mam datę i nazwisko osoby, która go sporządziła.
To nie wystarczy do oskarżenia kogokolwiek, ale może wystarczyć, żeby zacząć szukać we właściwym miejscu.”
Halina zapisała te informacje na odwrocie rachunku, a Emilia zrobiła zdjęcie kartki.
Postanowiły, że następnego dnia pójdą z nią do osoby, która zna procedury dotyczące dawnych akt opiekuńczych.
Nie miały zamiaru szukać prawdy wyłącznie na podstawie szeptów usłyszanych w restauracji.
Na parkingu Emilia zatrzymała się przed samochodem Haliny.
W ręce trzymała wizytówkę Małgorzaty i numer Jana.
Z restauracji dochodził odgłos przesuwanych krzeseł, zwyczajny jak każdego wieczoru.
„Mamo, a jeśli to naprawdę ona?” — zapytała.
Halina nie spuściła wzroku.
„Wtedy będziesz miała prawo poznać prawdę.
I nie będziesz musiała nikomu oddawać tych lat, które już przeżyłaś.”
Kiedy ruszyły, telefon Emilii zawibrował.
Wiadomość przyszła z nieznanego numeru i zawierała fotografię starej kartki z pieczątką klasztoru św. Anny.
Pod nazwiskiem dziecka zapisano jedno zdanie: „Przekazana przez Zofię Wysocką”.
Kto miał dostęp do tego dokumentu i dlaczego wysłał go właśnie teraz?
Poznaj odpowiedź ukrytą za klasztorną pieczątką w Części 3.
