— Czy mógłbyś przez jeden dzień udawać mojego wnuka?
Eryk Mazur przestał żuć. Odłożył burgera na talerz i spojrzał w górę. Obok stolika stała starsza kobieta, oparta obiema rękami na balkoniku. Ściskała uchwyty tak mocno, że pobielały jej palce.
Przez chwilę był pewien, że źle usłyszał.
— Przepraszam panią… co takiego?
Kobieta zerknęła na ludzi siedzących przy pozostałych stolikach. Potem przyciągnęła do siebie niewielką brązową torebkę.
— Właściciel mieszkania chce mnie wyrzucić — powiedziała cicho. — Uważa, że nie mam nikogo. Że jestem zupełnie sama.
Starsza kobieta opuściła wzrok, gdy przy sąsiednim stoliku zaszurało krzesło. Eryk zauważył, że nie chciała zwracać na siebie uwagi. Nie podnosiła głosu, nikogo nie oskarżała i nie próbowała wzbudzić litości. Po prostu stała przy obcym człowieku i prosiła o coś, co dla innych mogłoby zabrzmieć absurdalnie. Dla niej najwyraźniej było ostatnią możliwością, jaką potrafiła sobie wyobrazić.
Eryk nie odpowiedział od razu. Miał dwadzieścia siedem lat, jeździł motocyklem i nieraz zatrzymywał się w przydrożnych barach. Zdarzało mu się pomagać obcym na trasie. Ale nikt nigdy nie poprosił go, żeby pożyczył mu na jeden dzień własną rodzinę.
— Chce pani, żebym powiedział, że jestem pani wnukiem?
Starsza kobieta pokiwała głową. Wyglądała, jakby najchętniej już się wycofała.
— Tylko na jeden dzień — wyszeptała. — Nie prosiłabym, gdybym miała inne wyjście.
Eryk spojrzał na balkonik, a potem na jej twarz. Było w niej więcej lęku niż nadziei. Zrozumiał, że musiała długo zbierać się na odwagę, żeby w ogóle do niego podejść.
Odsunął talerz i wstał. Kiedy znalazł się obok niej, wyglądała jeszcze drobniej.
— Dobrze — powiedział. — Pomogę pani.
Uniosła głowę.
— Naprawdę?
— Naprawdę.
W jej oczach pojawiło się niedowierzanie. Zamiast jednak podziękować i odejść, zaczęła szukać czegoś w torebce. Drżały jej ręce. Otwierała przegródki tak nieporadnie, jakby bała się, że Eryk zaraz zmieni zdanie.
— Nie mam pieniędzy — przyznała z zakłopotaniem. — Ale proszę… może chociaż to pan weźmie.
Wyciągnęła srebrny naszyjnik. Na cienkim łańcuszku wisiał mały, owalny wisiorek, lekko wytarty przy krawędziach. Nie wyglądał na kosztowny. Wyglądał raczej na rzecz, którą ktoś nosił bardzo długo.
Eryk od razu uniósł dłoń.
— Nie, proszę pani. Nie trzeba mi płacić.
Delikatnie chciał odsunąć naszyjnik z powrotem w jej stronę. Wisiorek zakołysał się między nimi i obrócił.
Eryk znieruchomiał.
Z tyłu srebrnego owalu była wygrawerowana maleńka róża.
Nie chodziło tylko o podobny kształt. Ani o kolor metalu. Jego matka miała dokładnie taki sam naszyjnik. Znał te starte brzegi i drobny znak, który łatwo było przeoczyć, jeśli nie oglądało się wisiorka z bliska.
Nagle przestał słyszeć rozmowy dobiegające z sali.
— Moja mama ma taki sam — powiedział cicho.
Starsza kobieta spojrzała na przedmiot leżący na jej dłoni.
— Taki sam?
— Owalny. I z różą z tyłu.
Kobieta przesunęła palcem po grawerunku. Uśmiechnęła się smutno, jakby ten niewielki kawałek srebra przywołał coś, o czym od dawna nie mówiła na głos.
— Moja córka Łucja kupiła nam dwa jednakowe.
Eryk poczuł, jak ściska mu się gardło.
Łucja.
W Polsce było wiele kobiet o takim imieniu. Wiedział o tym. A jednak przez moment nie potrafił myśleć rozsądnie. Patrzył tylko na starszą kobietę i na naszyjnik, którego nie chciał od niej przyjąć.
Przypomniał sobie naszyjnik na szyi matki. Nigdy nie myślał o nim jako o czymś niezwykłym. Był stary, prosty, bez błyszczących kamieni, a mimo to Łucja go nosiła. Teraz oglądał taki sam przedmiot w dłoni kobiety, którą spotkał zaledwie kilka minut wcześniej. Sama zbieżność nie mogła jeszcze niczego dowodzić. Ale róża była wyryta w tym samym miejscu, a starsza kobieta właśnie wypowiedziała imię jego matki. Eryk próbował poukładać te szczegóły, zanim odezwał się ponownie.
— Jak pani powiedziała?
— Łucja — powtórzyła. — Moja córka.
Eryk przełknął ślinę.
— Łucja jest moją mamą.
Uśmiech zniknął z twarzy kobiety.
Przez krótką chwilę patrzyła na niego bez ruchu, jakby usiłowała zrozumieć słowa, które do niej nie pasowały. Potem jej oczy napełniły się łzami.
— Co powiedziałeś?
Eryk ostrożnie zamknął jej palce wokół wisiorka.
— Moja mama nazywa się Łucja Mazur.
Starsza kobieta wyciągnęła wolną rękę i chwyciła go za nadgarstek. Jej uścisk był słaby, lecz tak rozpaczliwy, że Eryk nie próbował się cofnąć.
Nie znał jej. Jeszcze przed chwilą była dla niego zupełnie obcą osobą, która potrzebowała pomocy w sprawie mieszkania. Teraz wpatrywała się w niego tak, jakby rozpoznawała kogoś, kogo straciła wiele lat temu.
Próbowała coś powiedzieć. Usta jej drżały, a palce zaciskały się na jego ręce. Eryk czekał, nie wiedząc, czy za chwilę usłyszy odpowiedź, czy kolejne pytanie.
W końcu kobieta wyszeptała:
— Moja Łucja urodziła chłopca. Powiedziano mi, że umarł.
