— Odpowiedz mi, mamo — powiedział Daniel, kiedy milczenie po drugiej stronie stało się nie do zniesienia.
— Czy wiedziałaś o Nikodemie?
Teresa odchrząknęła.
Przez całe życie potrafiła prowadzić trudne rozmowy bez podnoszenia głosu.
Tym razem słowa przychodziły jej wyraźnie wolniej.
— Emilia przyszła do mnie kiedyś po pomoc.
To było dawno temu.
— Była w ciąży?
— Nie będę rozmawiać o tym przez telefon.
— Ja właśnie spędziłem wieczór z siedmioletnim dzieckiem, które wybiegło na ulicę, bo jego mama nie dawała oznak życia.
Nie każ mi udawać, że możemy spokojnie umówić się na herbatę.
Teresa powiedziała, że rano przyjedzie do jej domu nad jeziorem.
Daniel zakończył rozmowę, zanim zdążyła dodać coś jeszcze.
Po raz pierwszy od lat nie był pewien, czy zna kobietę, która go wychowała.
Przed snem, którego nie potrafił znaleźć, Daniel przypomniał sobie własne dwudzieste urodziny.
Teresa wtedy zorganizowała mu przyjęcie i sama wybrała gości, choć prosił o zwyczajną kolację z przyjaciółmi.
Zrobiła to, co uważała za najlepsze, a on nie miał ochoty się spierać.
Przez lata nazywał podobne zachowania troską.
Teraz dostrzegł różnicę między pomaganiem komuś w wyborze a dokonaniem wyboru za niego.
Nie wiedział jeszcze, czy matka kłamała, ale rozumiał, dlaczego tak długo nie zadawał jej trudnych pytań.
Kiedy coś mówiła, przyzwyczajony był traktować to jak zakończenie sprawy.
Noc spędził na niewygodnym krześle w szpitalnym korytarzu.
Nad ranem dostał od Zofii wiadomość, że Nikodem przespał kilka godzin, ale zaraz po przebudzeniu spytał, czy Daniel również zniknął.
Zdanie bolało bardziej niż wyrzuty matki.
Daniel pojechał najpierw do ośrodka.
Przywiózł chłopcu świeżą bluzę, skarpety i śniadanie kupione w piekarni.
Zofia podziękowała za pomoc, lecz od razu zaznaczyła, że wszystkie rzeczy przekażą Nikodemowi po rozmowie z nim.
Nie chciała, by prezent stał się ceną za zaufanie.
Chłopiec siedział przy stole i rysował ołówkiem krzywy samochód.
— On ma już dwa światła — powiedział, wskazując kartkę.
— Pana miał tylko jedno.
Daniel usiadł obok.
— Reflektor da się naprawić.
— A mamę?
To pytanie zatrzymało go w pół ruchu.
Odpowiedział, że lekarze robią wszystko, co potrafią, ale jeszcze nie wiedzą, jak szybko Emilia wyzdrowieje.
Nikodem wysłuchał go uważnie, jakby sprawdzał każde słowo.
— Jeżeli pan jest moim tatą, to dlaczego nie wiedział pan, gdzie jesteśmy?
— Nie znam jeszcze całej prawdy.
Wiem, że powinienem był jej szukać dłużej.
— Mama też pana szukała?
Daniel spojrzał na Zofię.
Kierowniczka nie podsunęła mu odpowiedzi.
Właśnie tego potrzebował chłopiec: dorosłego, który nie będzie zastępował niewiedzy ładnymi zdaniami.
— O to muszę ją zapytać — przyznał Daniel.
— Ale nie przestanę pytać tylko dlatego, że odpowiedź może być trudna.
Nikodem pokazał mu również małą książkę, do której wklejał bilety autobusowe.
Pod każdym pisał nazwę dzielnicy, nawet jeśli nie znał poprawnej pisowni.
Zofia wyjaśniła, że chłopiec zbierał je z mamą, gdy szukali pracy i mieszkania.
Nie były to wycieczki, lecz Nikodem wymyślał dla nich nazwy, żeby zwykłe podróże przestały przypominać czekanie na dobrą wiadomość.
— Gdy mama wróci, pojedziemy do parku z wielką fontanną — powiedział.
— A pan może jechać swoim samochodem, jeśli nie lubi pan autobusów.
Daniel odparł, że nie wie nawet, gdzie jest ta fontanna, ale chętnie da się poprowadzić.
Chłopiec spojrzał na niego z cieniem rozbawienia.
Po południu odwiedził siostrę, Magdalenę.
Mieszkała z mężem i dziewięcioletnią córką Mają.
Gdy pokazał jej zdjęcie spod dębu, rozpoznała dzień, w którym siedziała w domu rodziców z niemowlęciem, a Emilia przyniosła wszystkim ciasto ze śliwkami.
— Szukałeś jej wtedy — przypomniała Magdalena.
— Pamiętam.
Jeździłeś do jej mieszkania, dzwoniłeś do znajomych.
Mama mówiła, że zostawiasz Emilię w spokoju dopiero wtedy, kiedy sama tego zechcesz.
— A ty uwierzyłaś, że wyjechała?
— Nie miałam powodu myśleć inaczej.
Chociaż pewna rzecz nigdy mi nie pasowała.
Magdalena opowiedziała, że kilka miesięcy po zniknięciu Emilii zobaczyła na biurku Teresy zaadresowaną do Daniela kopertę.
Nadawcą była Emilia Kowalska.
Gdy spytała o list, matka odpowiedziała, że to stare dokumenty dotyczące planowanego ślubu.
Dzień później koperty już nie było.
— Myślałam, że sam jej nie chciałeś czytać — powiedziała Magdalena.
— Nigdy go nie dostałem.
Nie oskarżył siostry.
Oboje zbyt długo uważali, że milczenie matki oznacza porządek.
Magdalena zaproponowała, że pojedzie z nim nad jezioro.
Daniel poprosił, by na razie zajęła się własną rodziną; nie chciał zamieniać rozmowy w rodzinny sąd, zanim pozna fakty.
Magdalena przypomniała sobie też rozmowę z Emilią tuż przed jej zniknięciem.
Emilia pytała, czy brat nadal ma ten sam telefon, bo od kilku godzin nie mogła się do niego dodzwonić.
Magdalena wówczas uznała to za zwykłą awarię.
Nie znała ciąży ani decyzji matki i przez lata nie łączyła tamtej rozmowy z późniejszym listem.
— Te dwie rzeczy osobno wydawały się niczym — powiedziała teraz.
— Dopiero dziś widzę, że powinnam była o nie zapytać.
— Oboje powinniśmy — odparł Daniel.
— Ale to nie my odebraliśmy jej możliwość rozmowy.
Teresa czekała w salonie przy stole z porcelanowymi filiżankami.
Obok okna stało to samo zdjęcie w srebrnej ramce, które przed laty robiła Maja: rozmazany obraz Daniela i Emilii przy jeziorze.
Teresa odwróciła ramkę do ściany, gdy zobaczyła, na co patrzy syn.
— To nie jest czas na sentymenty — oznajmiła.
— Zgadzam się.
Powiedz, co zrobiłaś z listem od Emilii.
Teresa wyprostowała plecy.
— Nie wiesz, jak wtedy wyglądała sytuacja.
Twój ojciec chorował, firma miała długi, a Emilia przyszła z żądaniem pieniędzy.
Nie chciałam, żebyś popełnił błąd, którego nie będziesz mógł naprawić.
— Jakie żądanie?
— Mówiła, że potrzebuje pomocy na mieszkanie i leczenie.
Powiedziała mi też o ciąży.
Twierdziła, że to twoje dziecko.
Daniel poczuł, jak krew odpływa mu z twarzy.
Czekał na to zdanie od chwili, gdy zobaczył opaskę.
Jednak wypowiedziane przez matkę brzmiało jeszcze gorzej.
— I nie powiedziałaś mi?
— Chciałam upewnić się, że mówi prawdę.
— Przez siedem lat?
Teresa odwróciła wzrok.
Zamiast odpowiedzieć, zaczęła opowiadać o tym, ile Daniel pracował i jak bardzo bała się skandalu.
Mówiła tak, jakby los chłopca był jedynie kolejnym problemem do rozwiązania.
Daniel wstał.
— Nikodem jest człowiekiem.
Nie skandalem.
Matka chwyciła go za rękaw.
— Emilia też nie była bez winy.
Mogła odezwać się bezpośrednio.
— Może próbowała.
Teresa puściła materiał, lecz nie zaprzeczyła.
Daniel wyszedł bez pożegnania.
Na podjeździe dostał telefon ze szpitala: Emilia odzyskała przytomność i sama poprosiła, by poinformowano go o możliwości krótkiej rozmowy.
Kiedy wszedł do sali, zobaczył jej otwarte oczy.
Emilia przez chwilę patrzyła na niego, jakby chciała sprawdzić, czy nie śni.
— Nikodem?
— spytała chrapliwie.
— Jest bezpieczny.
Zofia się nim opiekuje.
Wie, że jesteś w szpitalu.
Emilia zamknęła oczy z ulgą.
Kiedy ponownie je otworzyła, zapytała:
— Powiedziałeś swojej matce, że go znalazłeś?
— Tak.
Przyznała, że wiedziała o ciąży.
Na twarzy Emilii pojawił się nie tyle gniew, ile zmęczenie.
— Wysłałam ci list po jego narodzinach — wyszeptała.
— Wrócił do mnie z informacją, że odmówiłeś odbioru.
Na potwierdzeniu było twoje nazwisko.
Daniel cofnął się o krok.
Nigdy nie odmawiał odbioru żadnego listu od Emilii.
Kto podpisał odmowę w jego imieniu?
Dokument, który Emilia zachowała przez lata, mógł dać odpowiedź.
Zajrzyj do Części 4, by poznać ślad, który przechowała Emilia.
